నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ (వ్యాసం )-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం లో స్పెషల్ ఆపరేషన్స్ ఎక్సి క్యూటివ్ గా విఖ్యాతురాలైన – నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్

జనన విద్యాభ్యాసాలు:

బ్రిటన్ లో మొదటి మహిళా వైర్లెస్ ఆపరేటర్ గా ఉన్న నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆక్రమిత ఫ్రాన్స్ కు ఫ్రెంచ్ రెసిస్టన్స్ సాయం కోసం రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం లో పంపబడిన బ్రిటన్ దేశానికి చెందిన మొట్టమొదటి ముస్లిం వార్ హీరోయిన్ . ఆమె సేవలకు ఆ ప్రభుత్వం అత్యున్నత ‘’జార్జి క్రాస్ ‘’పురస్కారం అందించి గౌరవించింది .

1-1-1914 భారత సంతతి ఉన్నత కుటుంబ ముస్లిం ఇనాయత్ ఖాన్ కు ,, టిప్పు సుల్తాన్ వంశీకు రాలైన అమెరికాకు చెందిన పిరానీ అమీనా బేగం అయిన తల్లికి మాస్కో లో జన్మించిన ఇనాయత్ ఖాన్ ‘’ననోరా ఇనాయత్ ఖాన్ గా పిలువబడేది .తండ్రి సంగీతవేత్త గా ,సూఫీ ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యమకారుడు గా యూరప్ లో ఉండేవాడు .1914 మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ ప్రారంభ సమయం లో కుటుంబం రష్యా ను వదిలి లండన్ చేరి బ్లూమ్స్ బరీ లో నివాసమున్నారు .ఇక్కడ నర్సరీ పూర్తి చేసిన నూర్ ,తర్వాత ఫ్రాన్స్ చేరి ,పారిస్ దగ్గరున్న సురేస్నేస్ లో విద్య కొనసాగించింది సూఫీ ఉద్యమవేత్త అయిన తండ్రికి ఆ సంస్థ ఉచితం గా ఇల్లు అందజేసింది .1927 లో తండ్రి మరణం తర్వాత తల్లీ ,ముగ్గురు తోబుట్టువుల పెంపకం బాధ్యతలను ఆమె చేబట్టింది .చిన్నప్పుడు బహు ప్రశాంతంగా ,సిగ్గుల మొగ్గగా ,కలలరాణిగా సున్నిత మనస్కురాలుగా ఉండేది . సోర్బొనే లో చైల్డ్ సైకాలజీ ,నేర్చి పారిస్ కన్జర్వేషన్ లోనాడియా బోలానర్ వద్ద సంగీతం లో షార్ప్ ,పియానో కంపోజింగ్ నేర్చుకున్నది . .

రచనా వ్యాసంగం:

కవిత్వం ,చిన్నపిల్లల కథలురాసి మాగజైన్ లకు పంపితే అవి ముద్రింపబడి ఆమెకు గొప్ప ఉత్సాహం తెప్పించేవి .ఫ్రెంచ్ రేడియో లో ఆమె రచనలు తరచూ ప్రసారమయ్యేవి .1939 లో ‘బౌద్ధ జాతకకథలు 20 రాసి ‘’ట్వెంటి జాతక టేల్స్ ‘’గా లండన్ లో ప్రచురించింది .

లండన్ చేరిక:

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమై ఫ్రాన్స్ ను జర్మనీ ఆక్రమించాక కుటుంబం బోర్డాక్స్ కు పారిపోయి ,అక్కడి నుండి సముద్రమార్గం లో లండన్ లోని ఫాల్మౌత్ కార్న్ వాల్ కు 22-6-1940 న చేరింది.

సూఫీ భావాలు నరనరానా జీర్ణించుకున్న నూర్ ,ఆమె సోదరుడు విలాయత్ ఇద్దరూ నాజీ నియంతృత్వాన్ని ఎదిరించి ఓడించటానికి నిర్ణయించారు .అప్పుడు ఆమె మనసులో ‘’ఈ యుద్ధం లో భారతీయ వీరులు అత్యున్నత ధైర్య శౌర్య పరాక్రమాలకు పతకాలు సాధి౦చి అందరి చేత ప్రశంసి౦చబడితే బాగుంటుంది .అప్పుడు బ్రిటిష్ దేశస్తులకు, భారతీయులకు వారు స్నేహ సేతువులవుతారు ‘’అని పించేదట .పిచ్చితల్లి బ్రిటన్ లో ఉన్నా భారత దేశం పై అభిమానం ఏమాత్రం తగ్గలేదు .

మొదటి మహిళా వైర్లెస్ ఆపరేటర్:

1940 నవంబర్ లో నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ ‘’ఉమెన్స్ ఆక్సిలరి ఎయిర్ ఫోర్స్ ‘’లో చేరింది . ‘’ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ ఉమన్-సెకండ్ క్లాస్ ‘’గ ఆమె ను వైర్లెస్ ఆపరేటర్ ట్రెయినింగ్ కు పంపారు .19 41 జూన్ లో ‘’బాంబర్ ట్రెయినింగ్ స్కూల్ పని పూర్తయ్యాక ,ఈ పని బోర్ కొట్టి ‘’కమిషన్ ‘’లో చేరటానికి దరఖాస్తు చేసింది .

తొలి మహిళా స్పెషల్ ఆపరేషన్స్ ఎక్సి క్యూటివ్:

ఖాన్ కోర్కె ఫలించి ఆమెను 1943 ఫిబ్రవరిలో ఫ్రాన్స్ సెక్షన్ లోని’’ స్పెషల్ ఆపరేషన్స్ ఎక్సి క్యూటివ్ ‘’ గా నియమించారు .తర్వాత ఎయిర్ మినిస్ట్రీ ,ఎయిర్ ఇంటలిజెన్స్ ,ఫస్ట్ ఎయిడ్ నర్సింగ్ లలో శిక్షణ పొంది ,సర్రేలోని గిల్డ్ ఫోర్డ్ కు ,ఆతర్వాత బకింగ్ హాం షైర్ లోని ఏల్స్ బరీ కి బ్రిటిష్ ఆక్రమిత ప్రాంతం లో స్పెషల్ వైర్లెస్ ఆపరేటర్ ట్రెయి నింగ్ కోసం పంపారు.

అంతకు ముందు స్త్రీలను కొరియర్స్ ఏజెంట్స్ గానే పంపేవారు.ఇప్పడు ఈమెను అప్పటికే వైర్లెస్ టేలిగ్రఫీలో అనుభవం ఉండటం ,మిగిలిన స్త్రీ శిక్షకులకంటే ఆమె చాలా చురుకుగా గ్రహింపుతో వ్యవహరించటం వలన నూర్ ఖాన్ కు ఈ అవకాశం దక్కి,మొట్టమొదటి మహిళా వైర్ లెస్ ఆపరేటర్ గా యుద్ధ భూమికి వెళ్ళే వీరవనితగా చరిత్ర సృష్టించింది .వీరా అట్కిన్స్ అనే ఇంటలిజెన్స్ ఆఫీసర్ ఈమెలోని అంకిత భావానికీ ,నిజాయితీ, తెలివి తేటలకు మెచ్చి మిగిలిన వారందరికంటే ఈమెయే అర్హురాలని వాదించి ఆపని అప్పగించాడు .

నూర్ కు అప్పగించిన బాధ్యత చాలా ప్రమాద భూయిస్టమైనది .ఆమె సోదరుడు విలాయత్ ఖాన్ కు ఆమెను అలా పంపటం ఇష్టం లేదు .ఈ విషయం గ్రహించిన అట్కిన్స్ అతనితో మాట్లాడి ఒప్పించాడు .కుటుంబానికి ఏ ప్రమాదం రాకుండా చూస్తానని ,బాధ్యత వహిస్తాననీ మాట ఇచ్చి ,ఆమెకూ నచ్చ చెప్పి ఉత్సాహపరిచాడు .

దురదృష్టం:

ఇనాయత్ ఖాన్ జూన్ మూన్ నాడు లైజాండర్ ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ లో దగ్గరలో ఉన్న ఎంగేర్స్ యుద్ధభూమికి వెళ్లి ,అక్కడి నుంచి పారిస్ కు ‘’ప్రాస్పర్ సబ్ సర్క్యూట్ లీడర్ ఎమిలీ గారీ తో కలిసి పారిస్ వెళ్ళాలి .ఎమిలీ గారీ ప్రముఖ సినీ స్టార్ గారీ కూపర్ ను పోలి ఉంటాడు .నూర్ ఖాన్ ధారాళంగా ఫ్రెంచ్ భాష మాట్లాడటం ,వైర్లెస్ ఆపరేషన్ లో అనితర సాధ్యమైన ప్రతిభ ఉండటం ఈ నాజీ ఆక్రమిత ఫ్రాన్స్ పై ఆపరేషన్ కు ఆమెకు దక్కిన వరాలు .కాని విధి వక్రించి ,ఆమెకు సహాయకులుగా ఉన్నవారిలో ఒకరిద్దరు నాజీ లంచాలకు బానిసలై మిషన్ రహస్యాన్నిచేరవేశారు . 1943 అక్టోబర్ 13 న ఆమెను అరెస్ట్ చేసి ,పారిస్ లో విచారణ జరిపారు .రెండు సార్లు తప్పించుకొని పారిపోవటానికి ఆమె తీవ్ర ప్రయత్నం చేసి విఫలురాలైంది .గెస్టపోలు ఎంతబాధించినా, హింసించినా ఏమాత్రమూ రహస్యాలు బయట పెట్టలేదనీ ,గు౦భనగానే ఉండి పోయిందని అబద్దాలమీద అబద్ధాలాడి రహస్యాలు భద్రంగా ఉంచిందని హాన్స్ కీఫర్ అనే మాజీ హెచ్. డి. హెడ్ ధృవీకరించాడు .ఆమె పంపిన సందేశాలను డీకోడ్ చేసి కూపీ లాగినా ఏమీ లభించలేదట .

పారిపోయే చివరి యత్నం:

19 43 నవంబర్ 25 నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్,తన అనుచరులతో హెచ్ డి హెడ్ క్వార్టర్స్ నుంచి తప్పించుకు పారిపోయేప్రయత్నం లో మళ్ళీ బంధింప బడ్డారు .పైకప్పు నుంచి దూకి పారిపోయే ప్రయత్నం లో ఉండగా విమానదాడి హెచ్చరికతో అధికారులు అప్రమత్తమై సెల్ లోని ఖైదీల సంఖ్య లెక్కపెట్టటం వలన పట్టుబడ్డారు .మళ్ళీ పారిపోయే ప్రయత్నం చేయం అని హామీ పత్రం రాసి ఇవ్వమంటే ఇనాయత్ ఖాన్ తిరస్కరించగా ఆమెను జర్మనీకి 27-11-1943న తరలించి సాలిటరి సెల్ లో బంధించారు .మహా తీవ్రవాది అనే ముద్ర వేసి ఆమెను నిరంతరం కాళ్ళకూ చేతులకూ సంకెళ్ళ తోనే ఉంచారు .ఇంత చిత్ర హింసలకు గురి అవుతున్నా, రవ్వంతైనా రహస్యం బయట పెట్టని వీర ధీర నారి ఇనాయత్ ఖాన్ .రాత్రి తెల్లవార్లూ ఏడుస్తూ రోదిస్తూ గడిపేదని ప్రక్క ఖైదీలు చెప్పేవారు .

కప్పుపై పిచ్చి గీతలతో చిరునామా:

బతుకు తాను అనే ,బతకాలి అనే తీవ్ర కాంక్ష ఉండటం వలన ఆఖరి ప్రయత్నంగా తాను ఎక్కడ ఉన్నదో తనవాళ్ళకు తెలియ జెప్పే ప్రయత్నమూ చేసింది .నోరాబెకర్ అనే తన రహస్య నామాన్ని ,తల్లి లండన్ అడ్రస్ ను కాఫీ కప్ లపై ఎవరికీ తెలియకుండా పిచ్చి గీతలుగా చెక్కి, స్నేహితురాలైన తోటి ఖైదీకి తెలియ జేసింది .

వీర మరణం:

ఇనాయత్ ఖాన్ ను ,తోటి ఏజెంట్స్ యోలాండర్ బీక్ మన్ ,మెడలీన్ డామేర్మేంట్,ఎలీనే ప్లీవన్ లను తర్వాత ఈకా౦ప్ నుంచి మార్చి డచ్చౌ కాన్సేన్ట్రేషన్ కాంప్ కు తరలించారు .13 -9- 1944 వ తేదీ ఉదయాన్నే వీరిని కాల్చి చంపారు .1958 లో ఒక డచ్ ప్రిజనర్ ఎస్. ఎస్ .ఆఫీసర్ విల్ హెల్మ్ రుప్పర్ట్ ఇనాయత్ ఖాన్ ను కాల్చి చంపటానికి ముందు తీవ్రంగా , అతి దారుణంగా ,కిరాతకంగా పైశాచికంగా,నిర్దాక్షిణ్యంగా కొట్టాడనీ ఆమె నోటి నుంచి వచ్చిన చివరిమాట ‘’లిబర్టి ‘’అనీ చెప్పాడు , ఆమె చనిపోయే నాటికి తల్లీ ,ముగ్గురు తోబుట్టువులు జీవించి ఉన్నారు .

వీర పురస్కారం:

బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ త్యాగానికి తమ దేశ అత్యున్నత మిలిటరీ పురస్కారం ‘’జార్జి క్రాస్ ‘’ ను ఆమె మరణా నంతరం 1949 లో అందజేసింది .బ్రిటన్ వారి రికార్డ్ లో ఆమె ‘’మిస్సింగ్ ఉమన్’’ గానే ఉండటం వలన ‘’మెంబర్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ఎంపైర్ ‘’ఇవ్వలేదట .2011 లో లండన్ లో ఆమె వ్యవసాయ క్షేత్రం దగ్గర కాంశ్య విగ్రహం కోసం బ్రిటన్ పౌరులు లక్ష పౌండ్ల నిధి వసూలు చేసి, ఏర్పాటు చేసి 8-11-2012 న ప్రిన్సెస్ రాయల్ చేత ఆవిష్కరింప జేసి ఋణం తీర్చుకున్నారు . .ఒక ముస్లిం లేక ఆసియా వనితకు ఏర్పాటు చేసిన మొట్టమొదటి విగ్రహం గా రికార్డ్ కెక్కింది .నూర్ ఇనాయత్ ఖాన్ అనుపమ త్యాగనిరతి అందరికి ప్రేరణ కలిగిస్తుంది .

– గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Uncategorized, , Permalink

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

(కీబోర్డు మ్యాపింగ్ చూపించండి తొలగించండి)


a

aa

i

ee

u

oo

R

Ru

~l

~lu

e

E

ai

o

O

au
అం
M
అః
@H
అఁ
@M

@2

k

kh

g

gh

~m

ch

Ch

j

jh

~n

T

Th

D

Dh

N

t

th

d

dh

n

p

ph

b

bh

m

y

r

l

v
 

S

sh

s
   
h

L
క్ష
ksh

~r
 

తెలుగులో వ్యాఖ్యలు రాయగలిగే సౌకర్యం ఈమాట సౌజన్యంతో

Enable Google Transliteration.(To type in English, press Ctrl+g)